ESTETİK CERRAHİ Üzerine...

Amerikan Estetik Plastik Cerrahi Birliği’ne göre 2005 yılı içinde Amerika Birleşik Devletleri’nde 11.5 milyon cerrahi veya cerrahi olmayan estetik müdahale yapılmıştır. Bir önceki yıl ile karşılaştırıldığında cerrahi müdahalelerde %1’lik bir artış varken (2.1 milyon) cerrahi olmayan müdahalelerde %4’lük bir azalma olmuştur (9.3 milyon). Ancak daha önceki yıllarla karşılaştırıldığında cerrahi müdahalelerdeki artış çok daha çarpıcıdır. Sekiz yıl öncesi (1997) ile kıyaslama yapıldığında artış oranı %444’dür. Hem kadın hem de erkeklerde en sık yapılan cerrahi müdahale yağ çekme (liposuction) iken ikinci sırayı kadınlarda meme büyütme, erkeklerde ise burun estetiği oluşturmuştur. İlginç olan yüz germe operasyonunun erkeklerde en sık yapılan 5 operasyon arasında olmasıdır. Cerrahi olmayan müdahalelerde de ilk sırayı Botox enjeksiyonları almaktadır. Bunu sırasıyla lazer epilasyonu, dolgu maddesi enjeksiyonu, mikrodermabrazyon ve kimyasal soyma (peeling) işlemi izlemektedir. Ülkemizde de estetik müdahale yaptıran kişilerin her sene arttığını düşünüyoruz. Daha önceleri sadece belli bir gelir düzeyine sahip kişiler ve özellikle hanımlar bu müdahaleleri tercih etmekteyken, bugün orta gelir düzeyinden kişilerin ve erkeklerin de Plastik Cerrahi polikliniklerine sıkça başvurduğunu görmekteyiz. Geçenlerde yayınlanan ve estetik müdahaleler için tüketici kredisi kullanan kişileri konu alan bir televizyon programı sanırım bunun en güzel örneklerinden birisidir. Peki bu artışın nedeni nedir? Bunun bir çok cevabı vardır, aşağıda yer yer bunun cevabı işlenecektir. Nedenlerden birisi meslekidir. Saç transplantasyonunu öğrenmek için Nashville şehrindeki kliniğinde bir süre misafir olduğum Dr. Fisher kendisine gelen hastaların genellikle avukat, doktor ve diş hekimi olduğunu söylemişti. Bu kişilerin önemli bir kısma hastaları üzerinde daha iyi imaj bırakmak için bu müdahaleyi yaptırıyorlardı.
Son yıllarda estetik müdahalelerin artışının bir sonucu da konuyla uzak-yakın ilgisi olan bir çok kişinin bu güzel pastadan pay almak, en azından uzaktan parmağıyla pastanın kremasından bir tatmak istemesidir. Estetik kelimesi artık sihirli bir kelime olmuş, bir çok kişi içinde bu kelimenin geçtiği sıfatları kendisine layık görmeye başlamıştır (ben yaptım, oldu misali). Bu durum da bir çok sakıncayı peşinden getirmektedir. Yetkili resmi kurumlarca belirlenmiş azami eğitimi alan, diplomalı ve işini layıkıyla yapanlara söyleyecek sözümüz yoktur. Ancak ehliyeti olmayan kişilerin verdiği zararlar göz ardı edilemez. Kendi yüzüne ya da vücuduna cerrahi ya da tıbbi müdahale yaptırmayı planlayan kişiler müdahale yapanın niteliklerini ya da müdahale ortamının koşullarını iyice sorgulamalıdırlar.
Yaş açısından olaya bakılacak olursa estetik prosedürlere en sık başvuru 35-50 yaş arasında olmaktadır (%47). Bir alt ya da üst yaş grupları ise eşit ağırlıkta ikinci sırayı paylaşmakta iken 18 yaş altı grup ancak %1.5’luk bir yer kaplamaktadır (Amerikan Plastik Cerrahi Derneği verileri). Çok genç bireylerde estetik fikri garip gelebilir. Televizyonda bazı magazin ya da açık oturum vb. programlarda konunun daha da çarpıcı olması, dikkat çekmesi (kısacası rayting alması) amaçlı genç yaşta estetik konusu zaman zaman işlenmektedir. Şunu vurgulamak gerekir ki uygun endikasyon taşıdığı sürece bazı estetik operasyonlar genç yaşta da yapılabilir. Peki, o zaman örneğin 6 yaşındaki bir çocuğa estetik müdahale yapılabilir mi? Kulağa garip geliyor, ancak cevabı neden olmasındır? Örneğin kepçe kulağın tedavisinin okul çağından önce yapılması uygundur. Çünkü çocuk koruyucu bir ortamdan (aile) çıkıp dış dünyaya adım atmaktadır ve yeni ortamı çocuğun kepçe kulağına fazla toleranslı yaklaşmayacaktır. Arkadaşları tarafından devamlı alay konusu olan genç bir bireyin ruh yapısının normal gelişmesi düşünülebilir mi? Ya da son derece iri veya asimetrik (Poland sendromu vb. anomalilerle olabilir) memeleri olan ve bu nedenle de sağlık sorunları (şiddetli sırt ve bel ağrısı ya da sosyal geri çekilme, depresyon vb. psikolojik problemler) olan bir genç kızın şartlar uygunsa tedavi görmesi daha doğru olmaz mı? Uzmanların çoğunluğu uygun şartlarda yapılan estetik bir müdahalenin genç bir bireyin okuldaki performansına ve psikolojik ve sosyal gelişimine katkıda bulunacağı konusunda hemfikirdirler. Amerikalı estetik cerrahlardan Dr. Reilley bu konuda “insan hayatını değiştirebilen operasyonları yapabilme kabiliyeti ve eğitimine sahip olmamız ne kadar güzel” şeklinde bir yorum getirmiştir. Kısacası estetik müdahalelere sadece magazin yönüyle bakmak hatadır.
Estetik operasyonların maliyetleri son yıllarda daha da azalmıştır. Buna insan ömrünün uzaması, ancak insanların yaşlanmak istememesi gibi bir neden de eklenince niçin estetik prosedürlerin son yıllarda hızla arttığı sorusunun cevaplarından birisi alınabilir. Maliyet konusu açılmışken… Amerika Birleşik Devletleri’nde sadece uzman hekimin aldığı hizmet ücreti (hastane, anestezi, ameliyathane vb. dışında) meme küçültme, meme büyütme, yüz germe ve Botox uygulaması için sırasıyla ortalama 4.000, 5.500, 6.300 ve 382 dolardır. Ancak, örneğin yüz germe için 20.000 dolar ücret alan Plastik Cerrahlar da vardır. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ile karşılaştırıldığında ülkemizde bu prosedürler çok daha ucuza mal olmakta ve uzmanlık eğitimi almış kişilerin elinde olmak şartıyla hastalar aynı kalitede sağlık hizmetini alabilmektedirler. Bu durum ülkemizde Plastik Cerrahinin sağlık turizmi için ne kadar büyük bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.
Kısacası estetik müdahalelerle ilgili rakamlar her geçen gün büyümektedir. Hem arz hem de talep artmakta, gelişen tıp ile beraber estetik operasyonlar da çeşitlenmekte, kozmetik ürünler de işin içine girince büyük bir sektör oluşmaktadır. Burada arz edenlerin nitelikli olması, talep edenlerin ise yeterli bilgiye sahip olması ve müdahale öncesinde sorgulama yapması gerekmektedir.

Doç. Dr. Ömer Refik Özerdem
Estetik, Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Uzmanı